Herstorie Poznania (19) Rozmowa z Aleksandrem Przybylskim o Konstancji Łubieńskiej

00:00:00: Herstory Poznania.

00:00:01: to podcast o kobietach, historii i naszym mieście.

00:00:04: Opowiadamy o poznaniu z perspektywy kobiet siędając do najdalszej herstory tej bliższej i czasów nam.

00:00:10: Współczesnych.

00:00:11: podcast jest częścią Dynksa poznańskiego magazynu kulturalnego dynks.poznań.pl którego wydawcą jest Estrada Poznańska.

00:00:19: Zapraszam do czytania oglądania i suchania.

00:00:22: Paulina

00:00:22: Kirszke Dzień dobry, dzień dobry.

00:00:28: Witamy w kolejnym odcinku podcastu Her Storyę Poznania.

00:00:31: Ja nazywam się Paulina Kirszke i będę miała wielką przyjemność przepytywać dzisiaj Aleksandra Przybylskiego.

00:00:38: Tak powiedziałam przeputywać ale myślę że sobie porozmawiamy.

00:00:41: cześć Olku.

00:00:41: Cześć.

00:00:42: Dziennikarza TVN-二dzieścia cztery miłośnika poznania Można tak powiedzieć, ich historii.

00:00:48: A przynajmniej części historii Poznania.

00:00:51: mam taką nadzieję a na pewno wiedzę że to jest południowa część bardziej niż ta północna.

00:00:58: Ale masz teraz na myśli abysynie i pijesz rozumiem do książki abysynie osiedle na Poznańskim Grunwaldzie.

00:01:05: no tak bo trochę po sąsiedzku teraz zacząłem się zacząłem pracować nad książką o historii Marcelina wspólnie z Dobrosławą Gócią, z Ławicy i Marcelin zawsze był takim miejscem, które wszyscy jakoś kojarzą.

00:01:22: No bo mamy lasek marceliński teraz mamy centrum handlowe, mamy nowe osiedla deweloperskie.

00:01:27: no ale mało osób wie skąd ta nazwa w ogóle się wzięła?

00:01:31: I czym ten Marcelin był w przeszłości w swojej historii takiej już no w zasadzie ponad dwustuletniej.

00:01:37: No i tak, nawet mógłbym powiedzieć ze żartować parafrazując prezydenta Kennedy'ego Iśbien-Ein Marcelliner dlatego że grunty marcelina sięgały aż po tereny dzisiejszej szkoły gastronomicznej przy ulicy Podkomorskiej czyli Wrzynały się w abysynie, także tak mogę powiedzieć o sobie.

00:01:56: Czyli

00:01:56: hajmat, stoi jeszcze idąc z tym

00:01:58: czołba.

00:01:59: Mała amityzna Marcelińska.

00:02:01: i przy okazji rozumiem że zaraz kolejne pytanie będzie o jedną z bohaterek mojej książki o Marcelinie, bo Marcelin kojarzymy także.

00:02:07: czy też te osoby które trochę bardziej znają historię Poznania kojarzą z osobą Konstancji Łubieńskiej która była właścicielką tego majątku przez ostatnie lata swojego życia.

00:02:17: I

00:02:17: tak to jest, jak człowiek zaprasza do podcastu dziennikarza to wszystko powie od razu.

00:02:23: na początku nie powiem a skąd zgadłeś że będziemy rozmawiać o Gonstancji?

00:02:29: ponieważ jest to postać nad którą się ostatnio właśnie pochylasz przy okazji pisania książki postać która ja mam wrażenie że jak z wieloma postaciami kobiecymi bywa często jest definiowana przez mężczyznę który miał przyjemność lub nieprzyjemność w jakimś okresie ich życia, tych kobiet funkcjonować wspólnie z nimi.

00:02:51: i ty starasz się obalić trochę tą... I trochę obrócić i pokazać że no nie tylko.

00:02:56: Nie tylko przez to możemy podziwiać.

00:02:58: To prawda chociaż trzeba od razu przyznać, że drugi mąż Konstancji Łubieńskiej Wandelin Wodpol był raczej zawsze postrzegany jako mąż swojej żony a nie odwrotnie.

00:03:08: natomiast tutaj można myśli oczywiście Adama Mickiewicza.

00:03:11: no trudno tutaj z wieszczem, który jest jak po prostu wielka planeta.

00:03:17: jak Jowisz czy Saturn, który po prostu wszystkie inne przyciąga siłą grawitacji do siebie i przesłania też ich blask.

00:03:25: No tak faktycznie z Konstancji Łubieńską jest że ona zaistniała najpierw w świadomości Polaków jako właśnie ta kochanka Mickiewicza.

00:03:34: W śmiełowie ten romans się rozgrywał w czasie kiedy, jak wiemy Adam Mickiewicz pędził do powstania listopadowego ale tak pędził, że w myśl łacińskiej zasady festina lęty.

00:03:45: No tak, trochę mu tutaj tego czasu

00:03:50: zeszło

00:03:51: na różnych właśnie tych śmiełowskich amorach.

00:03:53: i tutaj Mars przepraszam Wenus czy Kupidyn wszedł w paradę Marsowi.

00:03:59: Chociaż to oczywiście dworujemy sobie.

00:04:01: natomiast jakby to wszystko rozłożyć na czynniki pierwsze tutaj było szereg innych powodów.

00:04:06: można zadać sobie pytanie czy on w ogóle wyjeżdżając z Rzymu zdążyłby?

00:04:09: Tak czy inaczej no żeby się przedostać do Królestwa i wziąć udział w Powstaniu Listopadowym, no ale my nie o tym.

00:04:16: My o Konstancji Łubieńskiej, która faktycznie tutaj w cieniu Mickiewicza pozostawała chociaż już w okresie międzywojennym trzeba to przyznać.

00:04:23: Adolf Nowaczyński taki satyryk literat pisząc swoje eseje słowa, słowa poświęca bardzo dużo miejsca konstancji i on oddaje po raz pierwszy jej należne jej miejsce jakby stara się też go ją trochę właśnie jakby wyjąć z tej roli.

00:04:41: li tylko kochanki Mickiewicza.

00:04:43: Ja o tym tak wspomniałam, ponieważ kobiety, które żyły w tym okresie poznaniu w okolicach zaraz powiemy dokładnie to jest początek, w zasadzie pierwsza połowa XIX wieku często były właśnie tak troszkę... Często o nich tak pamiętamy.

00:04:57: W kontekście właśnie Bibiana Moraczewska to od razu brat Jędrzej Moraczzewski.

00:05:03: Konstancja no to Adam Mickiewicz.

00:05:05: Szczaniecka to od razu też jest jakaś opowieść a przy okazji ten... Dziękowski.

00:05:11: Więc więc czas.

00:05:12: o tym.

00:05:12: kobietom mam wrażenie było trudno zaistnieć w pojedynkę I przez to mam na myśli, że nie zawsze było widać ich osobowość.

00:05:23: Ich tożsamość, ich ciągoty też emancypacyjne i jakie konstancja niewątpliwie miała.

00:05:29: Dlatego myślę sobie, że często one właśnie w takich parach występowały a jak już była sama no to było ciężej.

00:05:37: Tak ale w przypadku Konstancji Łubieńskiej to jest fenomenmy o pierwszych trzydziestu latach jej życia, nie wiemy nic.

00:05:43: To znaczy absolutnie nic, wiemy że się urodziła?

00:05:45: Jest akt urodzenia, jest akt wejścia w Związek Małżeński z Józefem Łubieńskim i pierwszym mężem.

00:05:51: Są oczywiście takie ważne wydarzenia jakim są narodziny kolejnych spięciorga dzieci i dopiero ona nam się objawia jako trzydziestoletnia dojrzała kobieta.

00:06:01: I potem po tym romansie z Mickiewiczem który wywołuje wielki skandal towarzyski Ona znów znikna na dziesięć lat i znów jej nie mają.

00:06:09: Dopiero jak Gustaw Konrad odraca się w tysiące czterecdziestym drugim, powraca wydając powieść poetycką niedowiarek.

00:06:17: i też to jest data kiedy się nawiązują ponownie kontakty z Adamem Mickiewiczem.

00:06:22: już na stopie takiej czysto platonicznej przyjacielskiej są wizyty w Paryżu.

00:06:27: córka Mickiewicza Maria Mickiewichówna Potem Gorecka zostaje wysłana jako nastolatka tutaj pod opiekę Konstancji.

00:06:34: więc tutaj znowu Konstancja wraca i wraca też w ten obiekt tak i powiedziałbym życia społecznego, publicystyczno-dziennikarskiego.

00:06:41: Ponieważ między innymi za jej sprawą ona jest to jedną z tych kobiet, które działają wokół wydania razem z Moraczewskim Ili Beltem i Napoleonem Kamieńskim stworzenia dziennika domowego.

00:06:55: o tym chyba sobie tytule porozmawiamy bo to jest bardzo ciekawy dziennik wzór pism kobiecych jak pisał Adolf Nowaczyński i o tym warto byłoby jeszcze powiedzieć Może jeszcze wcześniej.

00:07:07: masz jakieś pytania?

00:07:09: Mam, bo chciałabym w ogóle żebyśmy powiedzieli skąd ta konstancja się wzięła.

00:07:14: Bo mówisz że trzydzieści lat i w zasadzie nie wiadomo.

00:07:18: to jest też bardzo ciekawa historia, bo ja bardzo często widzę to.

00:07:22: no XIX wieku szczególnie, bo też te dokument ginęły nie wszystkie były archiwizowane.

00:07:27: miałam niezwykły problem chociażby właśnie żeby wyciągnąć skąd była Wojkowska, bo wiadomo tylko że urodziła się w Bninie i teraz już wiem, że przez zupełny przypadek ten Bnin gdzieś funkcjonował w historii rodziny ale w obornikach skąd pochodził jej ojciec był wielki pożar nawet dwa.

00:07:43: W XIX wieku i wszystkie dokumenty po prostu spłonęły i pewnie tak jest w wielu innych przypadkach.

00:07:48: być może również taki los spotkał te wszystkie dokumento ile takie były Konstancji.

00:07:54: No to

00:07:54: tak to jest, że ta korespondencja nie zawsze się zachowywała i nawet chociażby w przypadku tej korespondencji Mickiewicza z Konstancją i Konstancji Zmickiewiczem.

00:08:03: My wiemy o tym, i ponad wszelką wątpliwość że przynajmniej dwukrotnie nastąpiło jakieś niszczenie listów przez rodzinę.

00:08:09: to znaczy robił to zarówno Władysław Mickiewicz syn Adama Mickiewić a jak je robili to Krewni Konstancje i Potomkowie.

00:08:16: wiemy, że część listów nie wiemy co się w nich znajdowało no zakładam, że były one po prostu bardziej osobiste została zniszczona.

00:08:24: to mamy potwierdzone.

00:08:25: też młodość konstancji jest.

00:08:28: my w zasadzie rekonstruujemy poszlakowo i zakładamy, że ona musiała jako nastolatka odbyć edukację na pensji w dreźnie.

00:08:34: Wówczas

00:08:36: Pany

00:08:37: tak jeździły i była taka pensja Maryi i Jana La Forżów którzy w dreźnie Francuzów, którzy w Dreźnie założyli te pensje o dosyć takim liberalnym programie.

00:08:47: To znaczy tamta edukacja faktycznie była taka wszechstronna.

00:08:50: nie skupiała się li tylko na powiedzmy nauce pisania czytania katechizmu i może podstawy rachunków i jakiś tam prac manualnych i wyszywania na tamborku.

00:09:00: ale tam były pewne kursy historii sztuki, historii powszechnnej chemii czy nauk przyrodniczych.

00:09:06: po prostu więc możemy zakładać to jest ta sama pensja gdzie też siostry szcanieckie uczęszczały, one się minęły w zasadzie.

00:09:15: Tak,

00:09:16: konstancja wyjechała, ale przyjechało?

00:09:18: Tak, i konstancją wyjechali, bo już czekała na nią suknia z Walonem i właśnie Józef Łubieński... Z Podkaliśa, młody szlachcic wszedł z nią w relacje małżeńskie.

00:09:31: W Związek Małżeński sama

00:09:32: konstancja powiedziała... Ale też nie wiem jak, prawda?

00:09:35: Nie wiesz.

00:09:35: Jak to się wydarzyło.

00:09:36: Nie wiem

00:09:36: czy to było... Dlaczego te rodziny się znały?

00:09:40: Też tego nie wiemy bo to nie było takie bliskie sąsiedztwo.

00:09:42: To znaczy Bojanowscy i kęszytcy z Krzekotowic nieopodal Gostynia, natomiast ci łubieńscy bardziej to już są takie okolice jak Ziemi Kaliskiej.

00:09:54: Ale też jest to południowa Wielkopolska, natomiast no znali się... To podejrzewam że było zaaranżowane raczej tym bardziej, że ona była w Dreźnie.

00:10:04: No i z tego związku jest...

00:10:06: Patrz Konstancję!

00:10:07: My tu mamy takiego ładnego pana dla ciebie!

00:10:09: Wrogi

00:10:10: już z tego Drezna!

00:10:13: Też

00:10:14: nic dziwnego w tamtych czasach?

00:10:15: Nie, zupełnie nie.

00:10:17: Z tego związku mamy pięcioro dzieci.

00:10:21: z tego... No tak naprawdę najbardziej znany jest syn Konstancji Bogusław Łubieński.

00:10:28: po trójny powstanie zborokóżtej tysiące ciemcent czterdziestego szóstego czterdzieścistego ósmego i sześćdziesiątego trzeciego.

00:10:36: To moglibyśmy się umówić na osobny rozmowy, na jego temat, ale nie w herstoryach.

00:10:41: No również syn Franciszek poeta to też widać.

00:10:46: ona bardzo przeżyła jego śmierć bo Franciszek umiera młodo on wydaje całkiem niejezłe Pierwsze jeden Tomik, no ale niestety umiera przed czasem.

00:10:57: Matka była bardzo silnie z nim związana, bardzo to przeżyła, ale też można zauważyć już wtedy tak sądzę po prostu to że podobało jej się to, że syn rozwija te talenty poetyckie bo dla niej ta sztuka literatura była zawsze ważna i my to wiemy.

00:11:11: i też dlatego Jejmickiewicz zainponował.

00:11:13: To jest trochę ja próbuję rozłożyć naczynniki.

00:11:16: pierwsze ten mit o Telimienie i o tym ,że ona miałaby być tym pierwowzorem Telimeny w Panu Tadeuszu.

00:11:22: No teraz jak spojrzymy na chłodno, na to jaką figurą jest te limena.

00:11:28: Mam nadzieję, że mi tego nie ocenzurujesz.

00:11:30: To się jeszcze zastanów.

00:11:31: Te limena była trochę takim milfem używając pewnej szczególnej kategorii, która osoba manglejęzycznym jest może znana.

00:11:39: Tymczasem konstancja była rówieśniczką dla... to nie była sytuacja, że oto doświadczona lwicza salonowa wprowadza wmiłosne erotyczne arkana jakiegoś tam nieopierzonego młodzika.

00:11:49: Nie oni byli dokładnie w tym samym wieku.

00:11:51: Tamta różnica to było tam liczona w miesiącach.

00:11:54: więc ona była na pewno konstancja pod wpływem Mickiewicza jako poety.

00:12:00: I ja imponowały nie właśnie te rzeczy, bo mądu jakiegoś wielkiego świata tylko jej imponował to że to był artysta.

00:12:10: Ale poczekaj zanim dojdziemy do tego Mickiewicza to jeszcze powiedz mi... Jak ten jej pierwszy związek wyglądał?

00:12:16: Czy my coś o tym wiemy, że ten mąż był jaki... Nie

00:12:19: wiem.

00:12:20: Właśnie tylko jedyne są takie późniejsze, ale pisane nie współcześnie tylko pod koniec XIX wieku wzmianki w takim tekście, który popełnił niemiecki autor Manfred Laubert, historyk regionalista.

00:12:39: i on napisał artykuł pod tytułem Pani Łubieńska Polska Pani Destelle.

00:12:47: Tutaj chodzi o nawiązanie do tej francuskiej portofeministki i literatki, gdzie on sugeruje że ten Józef Łubieński to on w ogóle był już w ostatnich latach życia takim safanduo, takim panem nie wiem dulskim, takim trochę po prostu no nieposiadającym dostatecznej ikry.

00:13:05: On tam sugeruję między wierszami co wydaje mi się, że jest absolutnie nie prawdą a że ona go zdradzała bo oni już po prostu nie były w stanie jej zaspokoić jej potrzeb.

00:13:14: To są jakby, no nie możemy nic na ten temat powiedzieć.

00:13:17: Raczej obstawiałbym, że Manfred Lauber tutaj po prostu popuścił w wodze fantazji i tyle, bo mu to pasowało do jakiejś powiedzmy prawieże operetkowej takiej kalki, że oto jest ten taki mąż safandua żona z temperamentem.

00:13:30: Nie, nic na temat tego nie wie... Nic na temat tej relacji charakterów tej relaci nie wiemy?

00:13:34: Wiemy, że Józef Łubieński był jednego osobą dość konserwatywnych poglądach, o bardzo mocno ugruntowanym takim światopoglądzie religijnym katolickim a konstancja mniej, chociaż oczywiście religia była dla niej bardzo ważna.

00:13:47: Przecież przy czym miała dość nieortodoksyjne podejście?

00:13:50: Może do czego dojdziemy?

00:13:52: do tych jakby... Do ortodoksii rzymsko-katolickiej dość powiedzieć że sansy spirytystyczne które organizowała w Marcelinie no to jednak rzecz która chyba się by proboszczowi zeskurzowałby nie spodobała jak sądów.

00:14:07: Aczkolwiek

00:14:07: to jest ten trochę duch tego XIX wieku prawda i tego wszystkiego z siebie.

00:14:11: Pewnie byli księża

00:14:12: którzy przy tym stoi plikach

00:14:13: pukających,

00:14:14: siadali.

00:14:15: Oczywiście natomiast ona tam poczyniła... Też taką książkę już w lotach pięćdziesiątych XIX wieku.

00:14:22: upominaj moim współziomkom, gdzie w zasadzie to jest taki rodzaj jakiejś publicystycznej eseistyki.

00:14:28: Gdzie ona stara się jakby uporządkować swoje poglądy na różne sprawy społeczne.

00:14:33: ale ona też tam daje taki wywód dotyczący tego że właśnie te eksperymenty czynione przy stolikach ruchomych wirujących Jak to wówczas określano, że one są jak najbardziej jakby ważne.

00:14:47: Bo one tym niedowiarkom właśnie pokazują, że są jakieś zaświaty i że istnieje jakaś transcendencja.

00:14:53: no a poza tym, że można przecież i sama to robiłam z dusić w sobie chorobę, influence samą siłą woli zapisując jakieś słowa na kartce tak samo jak można odgonić zarazy odbydła zakopując żywo ciele w progustodoły przy czym żywo należy interpretować nie w ten sposób że Konstancja rekomenduje żywcem zakopywanie cielaków.

00:15:16: Tylko, że po prostu szybko bez zbędnej zwłoki tak należy zrobić.

00:15:19: to no mamy tutaj typową magię sympatyczną, która na pewno się nie mieściła w katolickiej ortodoksi.

00:15:28: No ale taka to

00:15:30: była osobowość.

00:15:31: Jepoka też.

00:15:31: JEPOKA!

00:15:32: Tak, pełen romantyzm i pełną gębą.

00:15:35: Tak jest, bo ten miał z czego Mickiewicz?

00:15:38: sięgać, żeby te swoje z kolei opowieści snuć.

00:15:41: No dobra czyli mamy to małżeństwo które nie wiadomo w zasadzie jak wygląda pięcioro dzieci które się rodzi w zasadze w dekadę.

00:15:48: tak tak tak ja myślę że to jest ten moment kiedy Mickiewicz śmiełowie zawitał do domu pałac Gorzęńskich czyli wyjaśnijmy siostra Konstancji Łubieńskiej wychodzi za Pana Gorzyńskiego i w tym śmiełowie przebywa Mickiewicz, no więc oczywiście zostaje zaproszona także siostra Konstancja.

00:16:06: No i tam się spotykają.

00:16:08: to wówczas jest... I bach!

00:16:10: Myślę że też taki moment czysto psychologicznie to łatwo zrozumieć, że Konstancje jest wtedy już jakby po tej całej serii ciąż i połogów, która musiała być.

00:16:18: ona ma trzydzień, ona jest odłożona w tysiąc siedemdziesiątym ósmym, więc w trzydziestym pierwszym ma te trzydzieści trzy.

00:16:25: I ona po raz pierwszy chyba ma od dekady chwilę jakiegoś spokoju że odchowaną tą najmłodszą córkę, której zresztą Mickiewicz będzie ojcem chrzestnym.

00:16:33: Tutaj niech się nikt nie dziwi, że córka ma cztery lata a on jest ojzem chrzesnym bo to jest taki chrzist z oleju jakby dopełnienie tego chrztu z wody.

00:16:42: Tam się zreszta Mickiewic bardzo ładnie zachował, bo dziewczynka była bardzo zestresowana i trochę przejęta tym, że wszyscy się zajmują jej osobą i zaczęła płakać, była nerwowa.

00:16:52: On właśnie wyjął jakieś przygotowane laleczki wcześniej z zapazuchy i potrafił ją jakoś tam zagadać.

00:16:59: To na wiosen mówię, potem wracam we wspomnieniach Marii Goreckiej córki Mickiewicza, że on był świetnym... On był ok, nie wiem czy do końca on byłś świetny moim ojcem ale przejawiał takie modelowe wzory zaangażowanego Ojcostwa, których nie spodziewalibyśmy się w XIX wieku bo np.

00:17:14: był w stanie raczkować na czworakach razem właśnie z tą Marią swoją córką i uczyć ją jakby chodzić albo np.

00:17:24: opowiadać jej różne bajki gdzie wcielał się głosami w różne postaci albo usypiać je uchodząc po klatce schodowej tego mieszkania paryskiego.

00:17:33: No ale dobrze, zostawmy Mickiewicza.

00:17:35: mamy konstancję która chyba po raz pierwszy czuje że może trochę odetknąć która też wychodzi z tego.

00:17:41: no bardzo... Cięstwo poznańskie było prowincją.

00:17:44: tak a nagle przyjeżdża człowiek który już jest znanym poetą ma opinie wielkiego, no nie tylko artysty ale też już działacza politycznego.

00:17:55: No obytego na tych wielkich salonach Patersburskich.

00:17:59: był w Rzymie, Wodezcie zwiedził Krym.

00:18:01: Trochę jest to powiew egzotyki.

00:18:02: i wreszcie jest o czym pogadać a nie tylko o tych cłach nabawełnych żniwach polowania nuda-nuda.

00:18:08: a tu nagle przyjeżdża właśnie ktoś taki i tutaj zadziałało co zaiskrzyło.

00:18:12: Ja mam też takie wrażenie że ten początek XIX wieku i poznań to z jednej strony oczywiście prowincja tak jak mówisz Z drugiej były jakieś próby ożywienia takiego artystycznego, jakiegoś fermentu sztuki i tak dalej.

00:18:23: Ale to wszystko gdzieś tam spełzało na niczym bo pamiętam taką opowieść o tym że jak Chopin przyjechał do Poznania co teraz jest wątpliwe?

00:18:33: i różne źródła, różnie o tym opowiadają.

00:18:36: No to też tam Garstka słuchała jak grała a raczyński chciał wybudować Muzeum Galerii.

00:18:42: musiał ją wybudовать koniec końców w Berlinie bo nie było takiego zainteresowania żeby tutaj obrazy wystawiać.

00:18:48: więc Jak ten Mickiewicz tutaj przyjeżdża, no to faktycznie on niesie ze sobą też.

00:18:53: To wszystko czego tu tak bardzo osobom które były uwrażliwione na sztukę brakowało.

00:18:58: a konstacja taka była.

00:19:00: Oczywiście wracając do Chopina jest jakaś korespondencja.

00:19:07: Teraz nie wiem czy z Fontaną w każdym razie gdzie on te swoje wielkopolskie przygody pod mecenatem Radziwiła opisuje i bardzo właśnie... Absolutnie turbo złośliwy sposób opowiada o tych właśnie, o i znowu jakiś tam gram te swoje mazurki a tam jakichś panie dzieju taki starszy tam pan dawny tam kasztelanic jakiś ziemi gnieźnieńskiej.

00:19:30: Opowiada jakieś kocopałe.

00:19:31: jego córka to którą mam uczyć to w ogóle o mój Boże i nie potrafi nawet zagrać tam pięciu nut.

00:19:37: rekonstruje to z pamięci więc pewnie gdzieś błądzę.

00:19:39: natomiast jakby odbiór szopena też nie był nie był najlepszy.

00:19:42: no więc więc ta pewność było tak tak jak mówisz, że to było spore wydarzenia.

00:19:49: A konstancja też właśnie ze swoim jakimś talentem już do składania, bo wiemy, że składała czy układała takie improwizowane wierszyki wpis z takie sztambuchowe a podobno też rysowała całkiem nieźle jakieś udatne karykatury potrafiła narysować.

00:20:04: Miała te ambicje po tym dreźnie jakieś może intelektualne na pewno większe niż dawało jej to środowisko możliwość realizacji.

00:20:11: więc ten Mickiewicz jak najbardziej wpadł jej wokół, ona mu pewnie też była z opisu to wiemy i z takich konterfektów jednego portretu w zasadzie który się zachował tego młodzieńczego.

00:20:23: To wiemy że no mogła robić robić wrażenie żeby była po prostu atrakcyjną kobietą.

00:20:28: ale też przy okazji właśnie chociaż tu też zdania w twojej książce które rozdziałem miałam okazję przynajmniej tych rozdziałach które miałem okazja przeczytać Są takie głosy, że Mickiewicz niekoniecznie szukał jakichś intelektualnych wyzwań.

00:20:46: Chciał po prostu jechać

00:20:49: na powstanie.

00:20:50: Nie, nie.

00:20:51: No czy on chciał pojechać?

00:20:52: Na powstanię.

00:20:54: Dajmy mu spokój.

00:20:55: Kiedy się okazało tam zresztą jeżeli popatrzymy na kalendarz to znaczy on tam naprawdę.

00:21:00: to okno jego, znaczy moment przyjazdu do Wielkopolski dzieli w raptem chyba dwa tygodnie od upadku Warszawy kiedy już w zasadzie jakikolwiek jakby próba dołączenia do powstania no była bez sensu.

00:21:12: Chociaż warto tutaj wyjaśnić, że jego brat Franciszek Mickiewicz jednak, który potem też osiadł w Wielkopolsce u Chrabiostwa Grabowskich, no nieistotne.

00:21:24: Dołączył do powstania mimo kalectwa.

00:21:26: Zdążył!

00:21:28: No tak tylko że on nie musiał z Rzymu jechać do tego powstanie.

00:21:31: Oj tam bronisz tego Adamu.

00:21:34: Trochę

00:21:34: go bronię.

00:21:35: natomiast faktycznie być może było tak, że on tej jakby nie szukał tej intelektualnej płaszczyzny porozumienia tylko spodobała mu się kobieta.

00:21:44: Tego do końca nie wiemy.

00:21:45: Wiemy natomiast, że na pewno kiedy już wyjeżdża Mickiewicz do Drezna w rzekomo o konstancja razem z nim, a on udaje jej lokaya żeby nie wzbudzać podejrzeń pruskim policji.

00:21:57: Bo też pamiętajmy że cały jego pobyt odbywał się incognito.

00:22:01: On miał tutaj fałszywe papiery na nazwisko Adama Myla jakiegoś wędrownego nauczyciela Gouverner'a i wyjeżdżając też nie chciał tutaj na tych kordonach granicznych wzbudzać zainteresowania.

00:22:14: miało być, umiał udawać jej lokaia.

00:22:17: Czy tak było?

00:22:17: Nie wiemy, ale wiemy że na pewno jeśli nawet tak nie było to ona zaraz za nim pojechała bo melduje się już w marcu w Dreźnie i tam dzieją się rzeczy straszne.

00:22:26: To znaczy ona próbuje... Porzuciłam

00:22:28: męża i dzieci!

00:22:29: Tak, porzuciła dokładnie.

00:22:31: To wyobraźmy sobie dzisiaj musiałoby wywołać duże dyskusje i komentarze.

00:22:37: Wówczas no to był absolutny skandal.

00:22:41: Zresztą te informacje które są bardzo szczątkowe ale mamy poszlaki że w ogóle Józef Łubieński i mąż Konstancji chciał się pojedynkować z poetą.

00:22:50: Ktoś mu to wyperswadował, być może tutaj zadziałały dwie kwestie.

00:22:53: no jedna taka, że jednak byłoby głupia jakby pan takiego tutaj naszego wieszcza czy tam data na wieszcze ustrzeliła?

00:22:59: Poza tym po co jeszcze dolewać oliwy do ogniem?

00:23:03: Bo on znalazł jakieś listy, prawda?

00:23:04: Tak, tam

00:23:04: było znalezione czy podrzucone przez przejęte przez jakiegoś kuzynę listy właśnie Adama do Konstanci.

00:23:11: No nie wiemy o jakiej treści ale raczej sądzimy, declarację urzerwania, ale ona świadczyła o tym że skoro ja deklaruję zerwanie z tobą no to coś wcześniej było na rzeczy.

00:23:22: Natomiast sama konstancja w tym dreźnie tak antyszambruje w gospodzie w której wynają pokój Mickiewicz, próbuje się tam dostać do niego.

00:23:32: On nie chce jej przyjąć.

00:23:33: wysyła Stefana Garczyńskiego swojego przyjaciela poetę żeby trochę to jest taka scena jak w Don Giovanni Mocarta że leporello ma załatwić problemy swojego pana który za dużo tych miłosnych awantur ma na koncie i ma problemy z tymi rozczarowanymi kochankami.

00:23:49: ona bardzo jakby deklaruje że jest w stanie porzucić męża i dzieci dla niego.

00:23:53: no to wiemy.

00:23:55: ostatecznie udaje się jej wyperfadować by dała sobie spokój, chociaż tak jak mówi Gapisze Garczyński obiecała wrócić do męża i dzieci.

00:24:04: No i wraca tylko okrężną drogą bo zaraz z tego Drezna wyjeżdża do Ems, dowód.

00:24:09: Ja sądzę że to jest po to żeby trochę poczekać aż ten skandal przycichnie w księstwie.

00:24:15: może dać pozór że no ja przecież nie pojechałam za tym Mickiewiczem do Drezna tylko po prostu dowód.

00:24:19: i taki był mój od razu plan.

00:24:22: A może też chcę sobie poukładać mówię bo to musi być termin jej.

00:24:27: I tak, myślę że tak.

00:24:28: Bo ona do końca życie ten Mickiewicz będzie dla niej ważny.

00:24:33: Nie może wrócić do męża tego od razu.

00:24:36: Chcę sobie pokładać w głowie bo ja to jakoś widzę, że musi odsoknąć też wszystko.

00:24:41: Ona próbuje... ona jeszcze z tego ems wysyła do Mickiewicza jakieś prezenty a to lornetkę ze złotym łańcuszkiem, niezapominajki tych rodzajów rzeczy, które za pośrednictwem garczyńskiem...

00:24:56: No zakochana kobieta.

00:24:58: Tak

00:24:59: tak absolutnie tak.

00:25:00: i potem do końca Lyminskiowicz będzie dla niej ważny ale też i to jest kolejna rzecz którą już robi Ludwig Posadzy czyli autor czy autor, wydawca nieznanych i redaktor, nieznany listów Konstancji, które w latach dwudziestych na samym początku wydaje w Poznaniu.

00:25:17: I także robi to właśnie wspomniane Adolf Nowaczyński, że... To są ci dwie autorzy, którzy już jako pierwsi próbują jakby pokazać, że ta relacja ona wcale nie była tak jak opowiadały to złośliwe języki w XIX wieku, że właśnie takim przelotnym fireworkiem.

00:25:34: Takie formułowania były używane.

00:25:36: No ten przelotyny firewerk trwał od XVIII-XI do śmierci Mickiewicza w Konstantynopolu.

00:25:42: Ostatnie listy są datowane na chyba pół roku przed śmiercią.

00:25:45: To znaczy, że wymieniali ze sobą różne opinie natury właśnie intelektualnej.

00:25:52: również dzielili się bardzo osobistymi dramatami.

00:25:55: kiedy no Celina Szymanowska zaczęła zaczyna popadać w chorobę psychiczną, Mickiewicz się tymi problemami dzieli swoimi troskami z konstancją.

00:26:05: Ta z kolei martwi się i wydaje temu wyraz wyjść tegnomickiewicza losem swojego syna, którego aresztowali Prusacy po powstaniu.

00:26:15: I Mickiewic zresztą pisze doradza Konstancji jak ma wystąpić przed królem u którego miała mieć audiencję żeby wyprosić to uniewinnienie czy ułaskawienie syna, więc to pokazuje że ta relacja jest po prostu bardzo bliska.

00:26:31: To że córka jedzie Maria Mickiewiczówna do Konstancji a z drugiej strony Maria Łubieńska, Maria za Marię takiego Erasmusa zrobili jedzie do Paryża.

00:26:41: Ten Franciszek Mickiewicz młody poeta także

00:26:44: wymieniał

00:26:45: się dziećmi.

00:26:45: tak tak tak krzyżowo i Konstancja będzie też subsydiować Mickiewicza.

00:26:50: to znaczy tam lecą tysiące Franków na konto Mickiewica.

00:26:54: każda korespondencja zresztą co znamienne która trafia jakby z Księstwa Poznańskiego do Poryża jest dodatkowo zawiera ofrankowaną kopertę czyli tak żeby Mickiewick nie musiał płacić Zaznaczek dodatkowo.

00:27:06: O, biedny

00:27:07: Misiu.

00:27:08: No tak biedne.

00:27:09: ona o tym

00:27:09: już pomyślała.

00:27:11: A ona mu posyła pieniądze.

00:27:12: I Mickiewicz

00:27:13: na początku tych pieniędzy nie chce albo to bardzo szybko.

00:27:15: chyba te trudy życia emigracjnego sprawiły że on się tego nie wypiera.

00:27:19: no tym bardziej oczywiście kiedy jeżdżą dzieci konstancji i one nie mieszkają u Mickiewiców ale bardzo dużo czasu spędzają i Mickiewiszowie się jakoś nimi zajmują.

00:27:27: no to są to jakieś pieniądy na pokrycie tych ekspensów związanych z utrzymaniem dzieci.

00:27:31: no to tutaj powiedzmy ,że to nie jest jakaś łaskę.

00:27:34: Natomiast są też takie przekaże, które...

00:27:36: Ale Mickiewicz jej z kolei za swoją córkę groszenie posyłał.

00:27:40: No

00:27:40: chyba tego nie wiemy!

00:27:42: Nie wiemy.

00:27:43: Sądzę, że nie!

00:27:44: Znając nie najlepszą sytuację finansową Mickiewiczu w sądze, że ona po prostu była na utrzymaniu konstancji.

00:27:52: Tam jest zresztą bardzo ciekawy fragment w listach gdzie Celina matka Marii Mickiewiczówny pisze ,że tata przypomina żebyś pisała pamiętnik.

00:28:02: Żebyś nie zaniedbała pisania pamiętnika.

00:28:04: czyli ona będąc tu w Poznańskim pisze pamiętni.

00:28:06: Niestety on się nie zachował.

00:28:07: albo został przez Władysława zniszczony albo po prostu jako jakieś zupełnie jakieś tam dziecinne nastoletnie, zapiski.

00:28:14: no to po prostu nie zostało to przechowane i niestety nie ma tego a byłoby to super wspaniałe źródło.

00:28:21: Jak te o Poznańskie było widziane jej otrzyma jak Konstancja Ubieńska była widziana już wówczas pani Wodpolowa po drugim mężu.

00:28:29: To też zresztą pokazuje siłę jej charakteru bo Vandelin Wodpole jej drugi mąż młodszy od niej... kilka, dwanaście lat.

00:28:37: Ta różnica wieku ona wtedy nie była w XIX wieku aż tak szokująca nawet w tym powiedzmy układzie że dużo młodszym mężczyzna starsza kobieta bo czasami te związki małżeńskie zawierano też z czystego pragmatyzmu i ta różnica w wieku nie musiała być tutaj najważniejszym czynnikiem.

00:28:56: natomiast Wanderin Wotpol był Szlakty jak najbardziej co do tego nie ma wątpliwości, natomiast no jednak chodził po dzierżawach jak to się mówiło czy nie miał swojego majątku raczej był właśnie zarządcą różnych majątków.

00:29:09: Mówiło się że guvernerem jej dzieci W momencie zamęż pójścia to już dawno tym gouvernerem nie był, nawet jeśli nim kiedyś faktycznie był.

00:29:17: Natomiast musiał jakoś wywrzeć na konstancji odpowiednie wrażenie, musieli znaleźć jakieś porozumienie i ona wbrew takiej opinii niechęci rodziny.

00:29:26: i to zresztą też jest ślad w liście Mickiewicza który... doradzę jej, żeby jakby nie podążać za tymi przesądami świata.

00:29:33: Jeżeli go kochasz noc tak zgrubsza streszczam to i idź w ten ślubi w ogóle się nie przejmuj co tam... Co ludzie powiedzą?

00:29:40: No tak ale myślę że może byśmy porozmawiali o tym dzienniku domowym.

00:29:45: Bardzo chętnie bo chciałam zakończyć właśnie ten wątek osobisto romansowy tak taki bardzo skandalizujący bo ten drugi mąż właśnie tak jak mówisz też był takim elementem, który pokazuje jej charakter.

00:29:59: i ale też to że ona właśnie nie do końca liczyła się z tym co ludzie powiedzą.

00:30:03: I że stawiała nad siebie i swoje jakieś wizje swojego życia.

00:30:09: bo o tym też się czy to, że ona się bardzo zaangażowała właśnie ten ruch taki no dziś byśmy pewnie powiedzieli emancypacyjny kobiet bo dziennik domowy to faktycznie jest wyjątkowa publikacja wyjątekowe czasopismo założone w Poznaniu właśnie przez grupę kobiet, ale nie tylko, bo mamy tam Ilibellta i wydawce kammińskiego.

00:30:36: Jedrzeja Moraczewskiego Bibiany Moraczowską, która też tam pisała... Takie czasopismo, którego wtedy na ziemiach polskich nie było.

00:30:45: Nie, nie było i można jeszcze więcej dodać.

00:30:49: Znaczy w ogóle najpierw zarysujmy co to jest za w ogóle historia?

00:30:53: To znaczy to jest taki dziennik który zgodnie ze swoim tytułem owszem on poruszał zagadnienia gospodarstwa domowego.

00:31:00: I tam czytelniczki się mogły dowiedzieć jak przechowywać masło, robić limoniadę ze świętojana i peklować ozory w sposobu angielskim.

00:31:06: Prasować atła z... Jak w ogóle sporządzić peruviański proszek na zęby?

00:31:12: To wszystko tam było!

00:31:13: Były też wykroje...

00:31:15: Mód paryskich.

00:31:16: Mód Paryskich.

00:31:17: jestem ciekaw w ogóle czy one były piracone jakbyśmy dzisiaj powiedzieli i przydrukowane bez zgody.

00:31:23: Jestem przekonana wtedy chyba trawą autorskie.

00:31:25: nie funkcjonowało to.

00:31:26: Właśnie

00:31:26: jestem ciekawy.

00:31:27: To by było do wyjaśnienia.

00:31:29: po prostu przedruki tych wykrojów, nawet nie wykroju tylko takie kolorowe barwne litografie.

00:31:34: Piękne,

00:31:35: bo pokazują zmieniającą

00:31:37: się modę epokryty.

00:31:37: Tak absolutnie.

00:31:38: i teraz to oczywiście tam jest.

00:31:42: tylko że jak to się wszystko zestawi z publicystyką i z literaturą która tam jest publikowana to nawet dziesięć procent te powiedzmy trivia nie zajmują szpalt tego dziennika.

00:31:53: Tam znajdziemy powieści w odcinkach takich autorów jak Ignacy Kraszewski, nawet jak Karol Dickens.

00:32:00: Tam będziemy mieć po prostu bardzo dobrą literaturę a jednocześnie też zaangażowaną politycznie publicystykę.

00:32:10: Będziemy mieć też taki dział powiedzmy wiadomości ze świata i oczywiście to będą głównie ciekawostki.

00:32:15: ale tak ja powiedziałbym nie jakieś sensacyjne.

00:32:18: powiedzmy doniesienia człowiek jak było pełno wówczas w prasie, ale dowiemy się właśnie o symbolicy chińskich warkoczy, o życiu kobiet w Andach.

00:32:30: O pieniądzach zastępczych w Meksyku, o losie londyńskich tkaczek.

00:32:35: no ale takim rdzeniem i tym samym gęstym tego dziennika to były te takie wstępniaki czy artykuły pisane przede wszystkim przez Liberta i Moraczewskiego, ale też przez autorki.

00:32:46: Ale także sama konstancja, kilka artykułów dla dziennika domowego popełnia i warto się nad tym pochylić.

00:32:56: Można powiedzieć że ona... stara się przedstawić, przede wszystkim jeżeli chodzi o sprawę kobiecą to może do tego dojdziemy bo ona popełnia dużo artykułów na temat spraw kobiecych ale też np.

00:33:13: zauważa bardzo trzeźwo mroczne strony dzikiego kapitalizmu który mogła ujrzeć na własne oczy podczas swojego pobytu w Londynie w latach czterdziestych.

00:33:24: zresztą tam z Emilią Szczaniecką i Marią Bolewską pielgrzymuje by tak rzecz, bo pielgrzymuję.

00:33:31: Mówię dlatego że spotyka się tam z... Worcelem, Aleksandrem Worcelem który był takim działaczem Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, Działacz Niepodległościowy i o mocnej orientacji socjalistycznej lewicowej.

00:33:50: Więc one jadą tam bo Szczaniecka ma jakiś interes do zobaczenia ale przy tej okazji jakby Ubieńska się... Przepraszam nie Aleksanderem ale Stanisławem Worcelem się spotyka.

00:34:04: No i publikuje na łamach dziennika domowego właśnie takie artykuł, w którym krytykuje ten dziki kapitalizm.

00:34:12: oddam jej głos bo teraz obszaryny cytat tutaj odczytam.

00:34:17: Na większą skalę przemysł nieskierowany wprawdziwym znaczeniu dobra ogólnego psuje i wykrzywia wszystko, wyraza się wegoizm.

00:34:25: stąd narzuca stosunki światu niegodne jednych a uciążliwe drugim.

00:34:29: Jednych albowiem obsypuje bogactwem, drugich pogrąża w niedostatku przez co staje się rozprzężeniem związków socjalnych czego smutnym dowodem wielowładna przemysłem anglia.

00:34:41: Ona zresztą też bardzo dobrze zauważa, że pewna kwestia reform społecznych ona jest potrzebna również po to żeby ci w domyśle posiadający Ci kapitaliści czy arystokracji nie skończyli tak jak skoinczyli np.

00:34:57: francuszy przedstawiciele stanu pierwszego.

00:35:01: To jest też ten moment, kiedy szlachta...

00:35:04: Musi uwłaczać chłopów.

00:35:05: Tak,

00:35:06: ale też że ten cień cały czas.

00:35:08: początek pierwsza połowa XIX wieku.

00:35:10: to jest cały czas cień rewolucji francuskiej i wielka mam wrażenie w ciało.

00:35:14: No tak, bo to jest pokolenie.

00:35:16: jeżeli ludzie, którzy to mogli pamiętać.

00:35:19: Cała Europa się bała i Wielka Brytania, że ich też wszystkich po prostu

00:35:23: trafi.

00:35:24: Wiosna jesteśmy powieśnie ludów, czy w zasadzie jesteśmy chyba w przydebniu wiosny?

00:35:28: Kiedy ona pisze ten artykuł, który No tak, bo on jest z czterdziestego trzeciego roku.

00:35:34: To jeszcze te wydarzenia nie miały miejsca.

00:35:36: no ale rewolucja lipcowa była w Francji.

00:35:40: Ona dalej pisze tak, nie grunie starych gmach despotyzmu i przywilejów nigdy nie rodzi się z przewilejem szlachetności i panowania nad drugimi ani rodzi sie skazany na poddaństwo i niesławe.

00:35:51: Zasługa jedynie winna stanowić różnicę a każdemu do niej prawa niech służą zarówno i droga do nich będzie otwarta.

00:35:58: I teraz mamy ten messianistyczno-romantyczny fragment, w miłości jak lody na słońcu tropikowym topnieją przesądy.

00:36:06: Miłość nie z naróżnicy stanu i urodzenia bo miłość jest węzłem dusz których pochodzenie jest jednak oszczytne bo idą złona Boga.

00:36:13: Wszystkie kasty w historii pękały tą siłą.

00:36:16: Miwość zawsze rozsadza obręcze przywilejów którymi się społeczność opasywała.

00:36:21: Ona i nasze przesądy tym łatwiej rozsadzi, że nadbutwiałe są już pleśniu czasu.

00:36:26: Czyli zauważa, że ten system nie do końca powiedzmy postweł dalny jest wydolny.

00:36:31: No piękne!

00:36:32: Martin Luther King mógłby się podpisać, to jest I have a dream w tych pierwszych zdaniach.

00:36:40: Przy czym pamiętajmy, to jest zresztą ciekawe.

00:36:43: Bo ona się cały czas zastrzega, że my tutaj nie zamierzamy wcale emancypować na zasadach seum-symonizmu czyli tutaj mówimy o tym socjalizmie utopiennym.

00:36:54: sam Simona.

00:36:54: Ona stara się jakby cały czas mówić, że nie chodzi mi o jakąś taką dalece posuniętą rewolucję.

00:36:59: Ona musi to jakoś opakowywać w te zastrzeżenia ale jednocześnie jakby w takim XIX wiecznym Poznaniu te słowa są wydaje mi się naprawdę daleko daleko idące.

00:37:11: Tu przecież pamiętajmy, oczywiście działa związek plebe już działają te stowarzyszenie wiarusów czyli mówimy tutaj o tej grupie młodych ludzi, którzy czynili te przygotowania do Revolta w tysiąc osiemset czterdziestym szóstym w Poznaniu tego powstania.

00:37:25: Ale

00:37:26: jest taki duży prąd demograficzny?

00:37:29: A sammickie, no

00:37:30: tak.

00:37:30: Mamy

00:37:31: Ibert,

00:37:32: który był przyjacielem.

00:37:34: Karol

00:37:35: Libert był wykonawcą testamentu Konstancji Łubieńskiej.

00:37:40: Ona go wskazała po prostu pisząc swój testament.

00:37:43: to wskazuje

00:37:44: na to Marcinkowski,

00:37:45: który też był oczywiście jej

00:37:47: lekarzem WUK.

00:37:48: Wszyscy się znali, umówmy się.

00:37:50: To jest jedna

00:37:50: sprawa.

00:37:51: Ale

00:37:52: druga rzecz o czym chcę wspomnieć i co dla mnie bardzo istotne to zarówno dziennik domowy jak i tygodni literackie czyli dwa takie no potężne w tym czasie właśnie czasu.

00:38:04: pisma które powstawały powstowały właśnie w Poznaniu i oba miały bardzo mocny res demokratyczny socjalistyczny nawet można by powiedzieć zapraszali redaktorzy na łamę swoje właśnie ludzi, którzy opowiadali o tym przełomie takim związanym też z tym że musimy coś zmienić ponieważ stare odchodzi nowe nadchodzi.

00:38:29: Tak tak i zostało

00:38:30: prąd nam odjedzie.

00:38:33: To wszystko w Poznaniu wiesz?

00:38:34: I to jest dla mnie bardzo ciekawe że takie rzeczy się działy

00:38:37: właśnie tutaj.

00:38:38: Oni nie byli odklejeny ci ludzie od tego co się działą we Europie.

00:38:44: Myślę, że warto też samej sprawie kobiecej poświęcić trochę czasu.

00:38:47: To jest bardzo ciekawe to znaczy z perspektywy konstancji łubieńskiej i ona stawia w ogóle bardzo często się przewija u niej taka fraza kobieta obywatelka.

00:38:57: To znaczy, że dla niej tą rolą czy powołaniem kobiety jest to żeby być jakby pełnoprawną uczestniczką życia politycznego i publicznego A jednocześnie ona też to podkreśla, że jakby dla niej to jednak taką powiedzmy w ustawieniach fabrycznych by tak rzecz.

00:39:18: Rolą kobiety jest jednak rola żony i matki.

00:39:23: Dla niej jest to bardzo ważne ale ona zaraz na jednym oddechu dodaje, że to nie może stać w sprzeczności z... cały czas tą pełnią praw politycznych i społecznych.

00:39:35: I jednocześnie dodaję, bo zauważę bardzo trzejźwo jako matka pięciorka dzieci nawet z warstwy uprzywilejowanej, która miała mnóstwo opiekunek do pomocy

00:39:44: itd.,

00:39:46: że to jest strasznie trudne, że to jeszcze bardziej trudne niż w przypadku mężczyzny.

00:39:50: No bo ona musi ogarnąć dom dzieci i jeszcze ma się zajmować literaturą polityką i tym wszystkim.

00:39:56: no i mówi no trudno trzeba jakoś to robić.

00:39:59: Mówi jakby apeluje w ogóle o to żeby mężyczni pomagali w gospodarstwie domowym.

00:40:04: tam bardzo wprost pisze i w ogóle zauważa, że kiedy znajdują się tacy którzy właśnie nie podążając przesądami jakby angażują się te sprawy domowe padają jakby są obiektem drwin swoich przyjaciół, kolegów.

00:40:20: Bo XIX wiek przypominimy to jest ten moment w którym kobieta ma zostać w domu a mężczyzna wychodzi do świata.

00:40:27: w Polsce to się, na ziemiach polskich.

00:40:29: no bo Polska jako taka przecież nie istniała ale to się troszkę zaczynało właśnie kruszyć z uwagi chociażby na to że mężczyźni walczyli w powstaniach różnych różnistych.

00:40:40: mieliśmy zabory.

00:40:41: kobiety trochę przejmowały te role męskie bo nierzadko są.

00:40:45: właśnie chociażby szczenicka prawda zarządza majątkami i robi to świetnie.

00:40:49: W związku z tym to jest trochę inny obraz tego co chociażby było w Wielkiej Brytanii gdzie epoka wiktoriańska bardzo jasny podział ról, co robią kobiety?

00:40:59: Co robią mężczyźni?

00:41:00: Mimo że królową jest Wiktoria.

00:41:02: Natomiast w Polsce to trochę kruszeje.

00:41:04: ale te jej poglądy są bardzo też same z poglądami chociażby właśnie Wojkowskiej która o tym samym pisała na łamach tygodnika literackiego.

00:41:14: Ale ciekawe ,że ani Ty nie znalazłeś żadnych znaków Chociaż musiały się znać.

00:41:18: niewątpliwie, że osoby wspominają.

00:41:21: Ja również nie zanalazłam nic powiedzmy sobie szczerze mało w zachowanej takiej opowieści o wojkowskiej kobiecie, bo ślady jej pisarstwa mamy w tygodniku literackim chociażby.

00:41:32: Ale tam też nie ma żadnych wspominki...

00:41:33: Ja sądzę że one się no tak pewnie się czytały nawzajem ale czy one spotykały się na stopie towarzyskiej?

00:41:40: tego nie wiem.

00:41:42: Natomiast warto jeszcze tutaj ubieńskiej oddać głos, bo ona pisze tak... Nie czyńcie z kobiet istot bezrozumów, nie róbcie z nich narzędzi samych.

00:41:53: A pewno jako snycerz byłby może i pisarzem gdyby w dłoń pióro w miejsce dłuta uchwycił, także pomiędzy kobietami znajdą się geniusze i zaświecą światu.

00:42:03: Bo ona bardzo wyraźnie postuluje w tych swoich tekstach że nie możecie uważać, że kobiety są mniej utalentowane kiedy niedostarczacie im narzędzi w postaci takiej samej równej edukacji.

00:42:17: To znaczy jesteście po prostu prorokami samospełniających się przepowiedni.

00:42:20: Jeżeli narzekacie, że z kobietą nie porozmawiajcie o filozofii i polityce Ale najpierw edukujecie jej edukację ograniczacie do

00:42:29: szczegiotania

00:42:30: po francusku i lekcji gry na szpinecie.

00:42:33: No to się nie dziwiście, ona bardzo wyraźnie i to jest właściwie ten rys bardzo podobny z Molińską Wojkowską tak?

00:42:39: I potem też zresztą też ta przygoda łubieńskiej spróbu założenia szkoły dla biednych dziewcząt o czym może nam

00:42:47: czas pozwoli.

00:42:48: Czas pozwoli a może i nie ale to są te podobne rysy.

00:42:51: Ale wtedy sobie doczytacie Państwo swojej książki.

00:42:53: Ja myślę, że oddajmy wreszcie po tych latach milczenia głos łubieńskiej.

00:42:59: Ten czas, który nam pozostał może znowu poświęcę na to żeby znów przeczytać fragment dłuższy.

00:43:09: Wiek nasz wymaga sił olbrzymich, postęp rozwija się orlim lotem i w zawodzie kobiety nastąpiła zarówno wielka zmiana.

00:43:16: Kobieta winna być obeznana nie tylko z zarządem domu ale i z zarządem świata.

00:43:21: Niech kobieta nie będzie tym ideałem źle zrozumianej skromności a więc niech będzie praktyczną, rozsądną Bez tej udawania sztuki która tłumiąc jej wrodzoną czułość jak ten wulkan żarzący się w głębi ukryty Pustoszy dlatego gwałtownie jej dusze.

00:43:36: Kobieta niech nie będzie istotą urojoną we fantazji męskiej, a która często kroi zmienia ową miłość niebiańską w zimną obojętność.

00:43:46: Czemu kobieta ma być tylko wybraną, ale nie wybierającą?

00:43:51: wyznać czystych płomieni serca, gdy przyrodzenie dało pociąg płci obojkaku sobie równy.

00:43:57: Czyli tu już mamy znowu

00:43:58: od tych relacji towarzyskich... Oj oj oj, pani tutaj konstancją!

00:44:02: Pani tutaj jedzie szeroko?

00:44:04: Biały walczyk, tak to panie proszę u Panów.

00:44:08: Miłość taka będzie więcej oparta na prawdziwe i wartości wewnętrznej.

00:44:13: Wiek nasz doszedł już do tej cywilizacji, gdzie i kobieta winna być rękojmą ustaw społecznych.

00:44:19: Winna potęgłą ducha całego zajmować swoje ważne stanowisko w świecie.

00:44:23: Wolno jej być.

00:44:24: powinno myśleć i myśli swoje objawiać a nawet samodzielnie wystąpić gdzie tego potrzeba każe konieczna.

00:44:31: Siła męska ani siła ciała nie stanowią wcale siły świata ale siła ducha i siła żywotna umysłowa.

00:44:39: No więc mamy po prostu bardzo emancypacyjne credo tutaj we fragmencie wyrażone, tych artykułów jest kilka.

00:44:47: ja je przeczytałem zabrałem.

00:44:49: to jest ciekawa literatura.

00:44:50: również lektura również dla tego że ona na przykład ma bardzo dużo takich trzeźwych uwag.

00:44:55: nie wiem czy sama na nie wpadła czy może je u kogoś zasłyszała ale na przykład postuluje zakładanie spółdzielni produkcyjnych dla podniesienia polskiego rzemiosła.

00:45:03: czyli to się dzieje jakby jeszcze przed bazem no w horyzonie bazaru, banki ludowe i spodzielcze.

00:45:11: I to co więcej?

00:45:12: Bo te towarzystwa takie banków włościańskich... To co będzie robić ksiądz Potworowski, nie.

00:45:22: Ksiądz Piotr Wawrzyniak przepraszam najmocniej tak ale to w Wawzyniak ma pięć ladek o na to pisze tak?

00:45:28: To znaczy to wszystko co będzie się działo później właśnie z tymi kasami kołami rolniczymi.

00:45:33: ona już to w zasadzie postuluje i to jest bardzo ciekawe.

00:45:37: a jeszcze muszę tylko dodać przepraszam żeby tak pokazać że nie mamy nie tylko się czego wstydzić że Polacy poznaniacy nie gęsi.

00:45:49: to dziennik domowy, który wychodzi od początku lat czterdziestych.

00:45:56: On wyprzedza o dekadę paryski słynny, feministyczny tygodnik głos kobiet.

00:46:04: Nie wymówię tego po francusku, nie będę kaleczyć tej wymowy.

00:46:10: Odecade były oczywiście wcześniej czasopisma kobiecy ale one się skupiały na modzie i jej wyimkach z literatury Kropka.

00:46:16: Natomiast to jest w pełni takie zaangażowane politycznie i społecznie czasopismo i ono o dekade wyprzeda to co dzieje się w Paryżu.

00:46:23: no to naprawdę

00:46:25: Dlatego mówię, że moim zdaniem my w Poznaniu mieliśmy fantastyczne dziennikarstwo i publicystykę już wtedy które absolutnie wyprzedzało nie tylko wszystko to co działo się na ziemiach polskich w tym czasie ale właśnie ten Wiesz, ten socjalizm taki o ludzkiej twarzy bym powiedziała i to wszystko co też było jakąś takim agregowaniem różnych treści.

00:46:48: Bo ci ludzie przecież znali sam Mickiewicz ile języków wszyscy wtedy czytali, znali mimo że nie było tak że otwierasz sobie Google'a wpisujesz i coś ci wylatuje tylko musisz ściągać te gazety musisz jechać musisz rozmawiać z innymi ludźmi że ten ferment tutaj był niesamowity.

00:47:04: my go trochę mam wrażenie przykryliśmy samymi organicznikami jakby nie wyławiając w ogóle.

00:47:10: tego tutaj się działo w pierwszej połowie XIX wieku.

00:47:14: i myślę sobie właśnie, że to czytanie chociażby gazet z tego okresu, które są dostępne można w Wielkopolskiej Bibliotyce Cyfrowej sobie pogrzebać i popatrzeć co tam jest.

00:47:24: Jest fantastyczną lekcją historii o tym, o czym w ogóle zapomnieliśmy.

00:47:29: Widzę, że znowu coś nalazłeś.

00:47:31: jeszcze chciałbyście

00:47:32: powiedzieć.

00:47:32: A Adam Turno wspominając pobyt Wielkopolsce Mickiewicza napisał o nim liberalista wielki głęboko... jako uczony po niemiecku, francusku, angielsku, włosku, grecku i łacinie jak po polsku w rozmowie bardzo mocny.

00:47:45: No ale to Adam Mickiewicz.

00:47:46: Natomiast jak tam było kompetencjami pozostałych jego interlokutorów?

00:47:51: tego nie wiem.

00:47:51: no ale tak trzeba też popatrzeć...

00:47:53: Fransuski-niemiecki to była norma potem angielski.

00:47:56: jeszcze

00:47:56: to chodziło prawda?

00:47:58: Z Konstancją Łubieńską jest też ciekawa rzecz że trzeba jej oddać.

00:48:02: to znaczy wiele jej trzeba oddaść.

00:48:05: Nie można z niej uczynić na siłę wielkiej literatki bo ta jej powieść poetycka niedowiarek, no po prostu nie wytrzymuje próby czasu.

00:48:12: Ale ona chyba nie była po to, wiesz?

00:48:13: Żeby była powieściąnie...

00:48:14: No to jest dobrze tak!

00:48:16: Ja myślę że ona jednak miała jakieś ambicje literackie.

00:48:20: chciałaby być doceniona.

00:48:22: Ale

00:48:22: Piarowo ona to robiła zupełnie innego podu.

00:48:23: Ona robiła też trochę po to żeby oczywiście rozliczyć się z tego romansu z Mickiewiczem i go przedstawić w taki sposób właśnie przenieść go na te tory platoniczne.

00:48:34: Opinia publiczna nas podziewała się wiedząc kim jest autorka.

00:48:38: Może będą tam bardziej pikantne szczegóły, ale to absolutnie nic z tych rzeczy.

00:48:45: Natomiast trzeba docenić ją za jej publicystykę też, za jej działalność charytatywną, za jej też takie niezmordowane...

00:48:54: Zawolność też, prawda?

00:48:55: Którą miała w sobie?

00:48:56: bo to jest też niesamowite że ten XIX wiek kobiety jednak w tych gorsetach tam ściskał mocno, a ona mówiła...

00:49:05: Myślę że tak.

00:49:08: Trudno z niej też zrobić tak bardzo jednoznacznie postać tak silną pod względem do magania się o te prawa kobiety jak Wojkowska.

00:49:21: Ona jednak starała się to cały czas, ona też podkreśla właśnie tę rolę matki i żony.

00:49:26: Ale on napisze też tam bardzo ważną rzecz, że to jest dla niej jakby pewna taka domyślna idealna sytuacja ale jednocześnie kiedy kobieta wybiera inaczej bo z jakiegoś powodu nie chce mieć dzieci, albo nie chcę mieć męża.

00:49:39: To w ogóle też nie jest tematem do dyskusji.

00:49:43: i tak, dokładnie tak że powinniśmy dać każdemu wolność, że społeczeństwo to jest też bardzo ważne i myślę, że to byłaby świetną szefową oddziału HR w jakiejś korporacji.

00:49:54: Ułówmy talenty!

00:49:55: To znaczy ona mówi szukajmy na przykład jeżeli jest ktoś kto świetnie pisze wśród tych snycerów i tych chłopów państrzyźnianych że już wtedy może i tych pańszczyźnianych nie było, ale tych robotników folwarznych to jego kształćmy tak jak ma do tego talent.

00:50:09: Po prostu nie pozwólmy sobie w Polsce pod zaborami na marnowanie talentów.

00:50:14: Wyszukujmy ich wszędzie we wszystkich warstwach społecznych".

00:50:18: Więc w tym zensie to jest bardzo demokratyczne i takie galitarny, uniwersalistyczne.

00:50:23: Nie wiem jak jeszcze można by...

00:50:24: I nowoczesne?

00:50:24: Jak na tamto społeczeństwo wciąż.

00:50:26: no bo to jednak wychodzimy dopiero z tego właśnie...

00:50:29: No tak jakiś dobrze urodzony panicz jest po prostu...

00:50:31: Ale Lieber gdzie z tego świetnym przykładem prawda?

00:50:34: Ale sam Karol Marcinkowski który pochodzi przecież takiego mieszczeństwa ale niezwykle

00:50:38: ubogiego... No a Liebersyn szefca gdzieś tam wszystko się zgadza.

00:50:42: więc to są też takie opowieści.

00:50:44: Wspaniała kolejna postać kobieca wyciągnięta przez Aleksandra Przybylskiego.

00:50:49: Bardzo dziękuję,

00:50:50: mam nadzieję że przy okazji książki o Marcelinie która już jest światło dzienne też więcej będziemy o Konstancji mówić.

00:50:56: upamiętniona jest ulicą właśnie biegnącą między centrum handlowym a folwarkiem prawnym Marcelin ale myślę że też jakąś tutaj Sprawimy, żeby też może jakaś tablica systemu informacji miejskiej też stanęła pylona.

00:51:11: Super, super!

00:51:12: Czy mamy za to kciuki?

00:51:13: Bardzo ci dziękuję że pochyliłe się i przedstawiłeś w tak ciekawy sposób inną jeszcze kolejną postać kobiecą.

00:51:21: To dowodzi tylko tego jak warto sięgać do tego XIX wieku bo tych fajnych postaci o których nie wiemy za dużo jest tam naprawdę bardzo, bardzo dużo.

00:51:30: Dziękuję Ci bardzo.

00:51:30: Aleksander Przybylski był moim gościem.

00:51:34: Herstory Poznania to podcast o kobietach, historii i naszym mieście.

00:51:38: Opowiadamy o poznaniu z perspektywy kobiet sięgając do najdalszej herstory tej bliższej i czasów nam współczesnych.

00:51:45: Podcast jest częścią Dynksa poznańskiego magazynu kulturalnego dynks.poznań.pl którego wydawcą jest Estrada Poznańska.

00:51:53: Zapraszam do czytania oglądania i suchania.

00:51:55: Paulina Kirszke.